Filtry fotograficzne, rodzaje i zastosowanie

Filtr UV

Filtr UV jest najpopularniejszy wśród fotografów. Najczęściej jest wykorzystywany jako fizyczna ochrona obiektywu przed kurzem, zadrapaniami i pobudzeniami jest najskuteczniejszym i najtańszym sposobem zabezpieczenia obiektywów każdego typu. Absorbuje promieniowanie ultrafioletowe, poprawiając ostrość i kontrast zdjęć wykonywanych w terenie (efekt zamglenia, flary itd.). Filtry UV są całkowicie neutralne kolorystycznie i nie mają wpływu na ekspozycję.

Filtr polaryzacyjny

Filtry polaryzacyjne stosowane są najczęściej w fotografii krajobrazowej, w otwartej przestrzeni. Dzięki swoim właściwościom zwiększają kontrast pomiędzy niebem i krajobrazem oraz podkreślają zarys chmur. Wzmacniają również nasycenie kolorów i błękit nieba. Właściwości filtra polaryzacyjnego (szczególnie redukcja odblasków) nie da się odtworzyć z pomocą programów do obróbki zdjęć. Dlatego jest on jednym z najbardziej podstawowych akcesoriów fotograficznych.

Jak działa filtr polaryzacyjny Filtr polaryzacyjny przepuszcza jedynie światło o polaryzacji liniowej w wybranym kierunku. Pochłania on światło rozproszone w atmosferze w przypadku fotografowania nieba. Błękit nieba staje się ciemniejszy, a chmury pozostają białe. Filtr polaryzacyjny pozwala również zwiększyć nasycenie barw powierzchni matowych (np. zieleni roślin, bądź kolorów tkanin) w słoneczny dzień. Polaryzacja jest najskuteczniejsza, gdy obiektyw skierowany jest pod kątem 90° do kierunku padania światła. Filtr polaryzacyjny eliminuje również odbicia od powierzchni metalicznych oraz od szyby lub powierzchni wody

Jak korzystać z filtra polaryzacyjnego Filtr działa najskuteczniej przy ustawieniu kąta 90° w stosunku do kierunku padania światła. Średni kąt polaryzacji światła słonecznego zmienia się wraz z kątem padania promieni. Dlatego barwa nieba nie jest jednorodna, lecz zmienia się od ciemniejszej (granatowej, niebieskiej) do błękitnej. Z pomocą filtra możemy ten efekt zwiększyć lub zmniejszyć. Fotografując ze słońcem za plecami nie zauważymy efektów polaryzacji (0° kierunku padania światła). Najlepsze efekty uzyskujemy, kiedy słońce będzie znajdowało się możliwie najbardziej z boku.

Filtr polaryzacyjny obniża ekspozycję o od 1 do 2 podziałek. Jest to normalna właściwość wszystkich filtrów polaryzacyjnych. Filtr zawsze umieszczamy najbardziej zewnętrznie na obiektywie (w przypadku stosowania więcej niż jednego filtra jednocześnie) Intensywność działania filtra polaryzacyjnego reguluje się obracając pierścieniem z przodu filtra i zmieniając w ten sposób płaszczyznę polaryzacji.

Filtr szary

Filtry ND (neutral density - bez wpływu na kolor) wykorzystywane są zarówno w fotografii czarno-białej jak i kolorowej. Redukują ilość światła wpadającego przez obiektyw, chroniąc przed prześwietleniem jasnych partii obrazu oraz wydłużając czas naświetlania partii ciemniejszych. Praca z filtrami ND pozwala na większe otwarcie przysłony w celu uzyskania mniejszej głębi ostrości.

Typowe filtry szare to ND2 (0.2), ND4 m(0.4), ND8 (0.8) (nie mylić z ND 2.0, ND 4.0 itd.)

Oznaczenia najczęściej spotykanych filtrów: ND 0.2 przepuszczalność 63% ekspozycja x 1.5 czyli +2/3 działki przysłony ND 0.4 przepuszczalność 40% ekspozycja x 2.5 czyli +1 1/3 działki przysłony ND 0.8 przepuszczalność 16% ekspozycja x 6 czyli +2 2/3 działki przysłony ND 2.0 przepuszczalność 1% ekspozycja x 100 czyli +6 2/3 działki przysłony ND 4.0 przepuszczalność 0.01% ekspozycja x 10000 czyli +13 2/3 działki przysłony ND 6.0 przepuszczalność 0.001% ekspozycja x 1.000.000) +20 działki przysłony

Filtry połówkowe

Filtr jest barwiony stopniowo od przeźroczystości do określonego koloru. Filtry połówkowe stosuje się w celu ograniczenia ilości wpadającego światła (szare) lub zmiany zabarwienia (inne kolory) w części kadru i zazwyczaj wykorzystuje się je w fotografii krajobrazów. W przypadku filtra szarego gwarantuje on zmniejszenie różnic między jasną i ciemną częścią krajobrazu, pozwalając na uniknięcie prześwietleń lub wyeksponowanie szczegółów w ciemniejszych partiach kadru. Na przykład niebo jest bardzo jasne, a poniżej znajduje się ciemny las. W takim wypadku ustawiamy część zabarwioną na szaro na niebo. Przejście pomiędzy bezbarwną i zaciemnioną częścią filtra jest płynne (gradacyjne, stąd oznaczenie filtra: Garduated Color). Filtr umożliwia uzyskanie dużo bardziej naturalnych efektów niż obróbka komputerowa. Filtry połówkowe inne niż szary spełniają podobną rolę, tj. zmieniają zabarwienie części kadru - może to na przykład być niebo.

Filtry gwiazdkowe

Filtry gwiazdkowe należą do grupy filtrów efektowych, mających na celu uzyskanie specyficznych efektów na zdjęciach. Filtry gwiazdkowe wykorzystuje się szczególnie przy fotografowaniu w nocy, na przykład do fotografii miasta lub innych obiektów, gdzie występują punktowe źródła światła. Filtry efektowe pozwalają na rozwój kreatywności fotoamatorów i zaawansowanych fotografów. Uzyskanie podobnych efektów przy pomocy programów do edycji jest wyjątkowo czasochłonne oraz nie daje tak naturalnych efektów jak w przypadku zastosowania filtra. Istnieją różne rodzaje filtrów gwiazdkowych, różniące się od siebie ilością ramion (gwiazdek) uzyskiwanych przy ich pomocy - x4, x6, x8.

Filtry IR

Są to filtry stosowane do fotografowania w podczerwieni.

Filtry barwne

Stosowane w fotografii barwnej i praktycznie rzadko wykorzystywane – filtry o dowolnych barwach, mające zmienić kolorystykę zdjęcia w celu korekcji barwnej, lub odwrotnie – w celu nadania odpowiedniego nastroju. Filtry korekcyjne mogą służyć do regulacji temperatury bieli. Do nich należą filtry ocieplające, które służą do obniżania temperatury bieli na zdjęciu – w tym filtry serii 81, służące do usuwania lekkiego niebieskiego odcienia, bądź nadania zdjęciu lekko brązowego koloru oraz filtry serii 85 – mocne filtry służące do robienia zdjęć w świetle świetlówek (zimnym) na filmie skalibrowanym do światła dziennego. Odwrotnie działającymi filtrami są filtry ochładzające – czyli podwyższające temperaturę bieli na zdjęciu – seria 80 (delikatne, usuwające czerwony odcień) i 82 (mocne). Mocniejsze filtry korekcyjne czasem zwane są konwersyjnymi bo pozwalają na konwersję światła z dziennego na zimne oraz odwrotnie, z zimnego na dzienne. Filtry korekcyjne mają głównie (choć niekoniecznie) zastosowanie w fotografii pozytywowej, jako że w przypadku negatywu odcień zdjęcia można zmienić przy wykonywaniu odbitek. W fotografii cyfrowej nie są wykorzystywane.

Standardowe średnice gwintów filtrów fotograficznych to: 49, 52, 55, 58, 62, 67, 72, 77, 82 mm