Stoj膮c przed wyborem sprz臋tu i wyposa偶enia do w艂asnej przestrzeni kreatywnej, trzeba zastanowi膰 si臋 z jakiego rodzaju o艣wietlenia chcieliby艣my korzysta膰 przy robieniu zdj臋膰. Jest to nie lada zagwozdka, szczególnie dla osób, które dopiero stawiaj膮 pierwsze kroki w 艣wiecie fotografii studyjnej. Ci szukaj膮cy pomocy na forach internetowych zauwa偶膮, 偶e fotografowie cz臋sto dziel膮 si臋 na dwie grupy o przeciwnych stanowiskach, a dyskusje o wy偶szo艣ci 艣wiat艂a b艂yskowego nad sta艂ym zdaj膮 si臋 ci膮gn膮膰 w niesko艅czono艣膰. Z drugiej strony, wiele osób zastanawia si臋, czy 艣wiat艂o sta艂e nie jest lepszym rozwi膮zaniem ni偶 b艂yskowe - tym bardziej, 偶e panele LEDowe wci膮偶 zyskuj膮 na popularno艣ci, a ich ceny z roku na rok staj膮 si臋 coraz bardziej przyst臋pne i atrakcyjne. Wszystko zale偶y jednak od tego, jakie zdj臋cia planujemy robi膰, oraz jak膮 estetyk臋 chcemy realizowa膰 w swojej twórczo艣ci – uniwersalne rozwi膮zanie niestety jeszcze nie powsta艂o, a to, co najlepiej sprawdzi si臋 przy fotografowaniu noworodków, nie sprawdzi si臋 przy dynamicznych sesjach z pozuj膮cymi modelami. W tym artykule postaramy si臋 rzuci膰 troch臋 艣wiat艂a na t臋 kwesti臋 i tym samym przybli偶y膰 Wam najwa偶niejsze cechy 艣wiat艂a sta艂ego i b艂yskowego oraz przedstawi膰 ich rozdaje, wady i zalety. Zapraszamy do lektury!



Jakie informacje mo偶esz uzyska膰 z artyku艂u?

• Ró偶nice mi臋dzy 艣wiat艂em sta艂ym i b艂yskowym
• Rodzaje 艣wiat艂a sta艂ego i b艂yskowego
• Najwa偶niejsze parametry 艣wiat艂a studyjnego
• Wady i zalety 艣wiat艂a sta艂ego i b艂yskowego
• Jakie 艣wiat艂o dobra膰 do swoich potrzeb



Zanim jednak przejdziemy do prezentacji i charakterystyki poszczególnych rodzajów 藕róde艂 艣wiat艂a, warto wspomnie膰 o ich najwa偶niejszych parametrach:

CRI - wska藕nik oddawania barw charakteryzuj膮cy 藕ród艂o 艣wiat艂a; okre艣la, jak dobrze odwzorowane zostan膮 barwy przedmiotów na zdj臋ciu. 艢wiat艂o s艂oneczne ma warto艣膰 CRI = 100; zatem im wi臋ksz膮 warto艣膰 zobaczymy w specyfikacji lampy, tym lepiej.





Temperatura barwowa – miara wra偶enia barwy danego 藕ród艂a 艣wiat艂a, wyra偶ana w stopniach Kelwina (K). Najcz臋艣ciej spotykany zakres barw to 3200 – 6000 K.





Moc lamp – mierzony w watach (W) pobór pr膮du danego urz膮dzenia. Nie jest on jednak 艣ci艣le zwi膮zany z nat臋偶eniem 艣wiat艂a - dla przyk艂adu, lampy LED do uzyskania tej samej ekspozycji, co lampy halogenowe, potrzebuj膮 nawet kilkukrotnie mniejszego poboru mocy.





Wyst臋puj膮 w ró偶nych kszta艂tach, rozmiarach i warto艣ciach mocy, z czego najpopularniejsze w bran偶y fotograficznej to 36, 85 i 125 W. Najcz臋艣ciej spotykana temperatura barwowa to 5500 K. Wyst臋puj膮 w zestawach z softboxami (pojedynczo, lub w grupach a偶 do 5), oraz parasolkami dyfuzyjnymi i odbijaj膮cymi. Ich najwi臋ksz膮 zalet膮 jest niski koszt, a g艂ówn膮 wad膮 fakt, 偶e nagrzewaj膮 si臋 podczas pracy.

U偶ywane najcz臋艣ciej do produkcji video, ale tak偶e do packshotów, fotografii dzieci臋cej, beauty lub portretowej – przede wszystkim do pracy w studio i pomieszczeniach.





O艣wietlenie LEDowe

to obecnie najnowsze i najbardziej rozwijane 藕ród艂o 艣wiat艂a sta艂ego. Stosowane jest zarówno do produkcji video, jak i do fotografii. Najpopularniejsze s膮 lampy panelowe, cho膰 rosn膮cym zainteresowaniem ciesz膮 si臋 równie偶 miecze oraz lampy pier艣cieniowe. Oferuj膮 one mo偶liwo艣膰 regulacji mocy oraz – zale偶nie od modelu – temperatury barwowej 艣wiat艂a. Bardziej zaawansowane urz膮dzenia (takie jak YN360), daj膮 tak偶e mo偶liwo艣膰 wyboru koloru 艣wiat艂a z przestrzeni barwnej RGB.
Lampy LEDowe, w przeciwie艅stwie do tradycyjnych 艣wietlówek, s膮 bardzo wydajne i nagrzewaj膮 si臋 w znacznie mniejszym stopniu ni偶 inne 藕ród艂a 艣wiat艂a. Mo偶na zabra膰 je nawet w plener – wi臋kszo艣膰 modeli oferuje mo偶liwo艣膰 zasilania z akumulatorów. Obiekcje mo偶na mie膰 jedynie co do wyboru modyfikatorów, poniewa偶 ogranicza si臋 on wy艂膮cznie do softboxów.





Jedne z lamp do zastosowa艅 艣ci艣le profesjonalnych – w tym g艂ównie jako o艣wietlenie sceniczne, oraz do filmów i telewizji. S膮 bardzo mocne (powy偶ej 300 W), a co za tym idzie – s膮 równie偶 du偶e, ci臋偶kie i wymagaj膮 sporego nak艂adu finansowego. Temperatura barwowa poszczególnych modeli oscyluje w okolicach 3500 K, cz臋sto s膮 te偶 wyposa偶one w soczewk臋 fresnela, która umo偶liwia regulacj臋 k膮ta rozchodzenia si臋 艣wiat艂a. Niestety jednak nagrzewaj膮 si臋 w trakcie pracy tak jak 艣wietlówki, ale ciesz膮 si臋 kilkukrotnie d艂u偶szym czasem pracy i 偶ywotno艣ci膮.





Kolejny przyk艂ad lamp do zastosowa艅 profesjonalnych, chocia偶 najcz臋艣ciej spotykamy je... w reflektorach samochodów oraz jako uliczne neony. Do pracy w studio filmowym najcz臋艣ciej poleca si臋 lampy HMI (Hydrargyrum Medium-Arc Iodide) ze wzgl臋du na ich temperatur臋 barwow膮, która zbli偶ona jest do naturalnego 艣wiat艂a s艂onecznego. Do poprawnego dzia艂ania wymagaj膮 u偶ycia statecznika (znanego równie偶 jako "balast"), ale to dzi臋ki niemu w filmie nagrywanym przy pomocy takiej lampy nie wyst膮pi zjawisko "flickera", czyli migocz膮cego 艣wiat艂a.





Reporterskie lampy b艂yskowe to najlepsze rozwi膮zanie dla tych, którzy dopiero rozpoczynaj膮 swoj膮 przygod臋 ze 艣wiat艂em b艂yskowym, chocia偶 maj膮 te偶 naprawd臋 wielu sympatyków w gronie profesjonalistów. S膮 znakomitym kompromisem mi臋dzy jako艣ci膮 a cen膮. Niektórzy z czytelników mog膮 pomy艣le膰 w tym miejscu: "jak to, przecie偶 nowa lampa systemowa to wydatek w granicach 2000 z艂!" Zgadza si臋 – jednak w ostatnich latach stale wzrasta popularno艣膰 lamp Yongnuo, które oferuj膮 te same mo偶liwo艣ci przy nawet 5 razy ni偶szej cenie!
Lampy reporterskie zosta艂y stworzone z my艣l膮 o mobilno艣ci, s膮 lekkie i zajmuj膮 niewiele miejsca – spokojnie zmieszcz膮 si臋 razem z aparatem do torby lub plecaka, a w dodatku najcz臋艣ciej s膮 zasilane z klasycznych paluszków AA, co czyni z nich idealny wybór na sesje plenerowe. To dobry wybór równie偶 dla tych, którzy wol膮 pracowa膰 w studio – lampy te mo偶na bez problemu przymocowa膰 do statywu, a nawet dostosowa膰 charakterystyk臋 ich b艂ysku do w艂asnych potrzeb za pomoc膮 wielu dost臋pnych na rynku modyfikatorów, nawet tych dedykowanych do lamp studyjnych. Pami臋ta膰 jednak nale偶y, 偶e lampy reporterskie w studio maj膮 swoje ograniczenia – szybciej si臋 nagrzewaj膮, a co za tym idzie s膮 mniej "odporne" na wielogodzinne sesje, maj膮 mniejszy k膮t 艣wiecenia ni偶 lampy studyjne, s膮 zasilane z baterii, które trzeba wymienia膰.
Ich moc opisywana jako liczba przewodnia (GN) i odpowiada ona odleg艂o艣ci w metrach, z jakiej lampa jest w stanie zapewni膰 poprawn膮 ekspozycj臋 przy ISO 100. Temperatura barwowa b艂ysku to przewa偶nie 5500 K. Poszczególne modele mog膮 ró偶ni膰 si臋 mi臋dzy sob膮 w znacznym stopniu, jednak najcz臋艣ciej oferuj膮 mo偶liwo艣膰 regulacji si艂y b艂ysku oraz prac臋 w kilku ró偶nych trybach, mi臋dzy innymi manualnym i multi (stroboskopowym). Bardziej zaawansowane modele obs艂uguj膮 równie偶 tryb TTL (automatyka b艂ysku) oraz HSS (synchronizacja z bardzo krótkimi czasami na艣wietlania). Stosowane przede wszystkim przy fotografii reporterskiej, sportowej, eventowej i portretowej, ale s膮 na tyle wszechstronne, 偶e odnajd膮 si臋 w prawie ka偶dym postawionym im zadaniu.

 

 

en rodzaj lampy b艂yskowej to g艂ównie domena profesjonalistów i rozwini臋tych studio fotograficznych, g艂ównie ze wzgl臋du na spore gabaryty i bardzo wysoki koszt sprz臋tu. Poza tymi dwoma aspektami, ró偶ni膮 si臋 one od lamp reporterskich przede wszystkim moc膮 b艂ysku, która wyra偶ana jest w watosekundach (Ws) – w zale偶no艣ci od modelu, mo偶e ona wynosi膰 od 100 a偶 do 6400 Ws!
Lampy studyjne najcz臋艣ciej pracuj膮 wy艂膮cznie w trybie manualnym, dro偶sze modele – tak jak w przypadku lamp reporterskich – oferuj膮 tak偶e tryby multi, TTL i HSS. Zasilanie najcz臋艣ciej pobieraj膮 z gniazdka sieciowego, przez co musz膮 pracowa膰 stacjonarnie, jednak coraz cz臋艣ciej na rynku pojawiaj膮 si臋 modele plenerowe, zasilane za pomoc膮 odpowiednich akumulatorów. U偶ytkownik studyjnej lampy b艂yskowej ma najwi臋kszy wybór modyfikatorów 艣wiat艂a: softboxy, beauty dishe, parasolki i czasze w praktycznie ka偶dym rozmiarze, a ponadto równie偶 plastry miodu, wrota czy strumienice.

→ Opinie, fakty, podsumowanie

O艣wietlenie sta艂e jest nies艂usznie oceniane przez do艣wiadczonych fotografów jako "nieprofesjonalne" lub przeznaczone wy艂膮cznie dla pocz膮tkuj膮cych. Wynika to przede wszystkim z faktu, 偶e prekursorzy tej techniki korzystali z lamp 艣wietlówkowych o niskiej warto艣ci CRI. Reputacji nie pomagaj膮 tak偶e amatorskie zdj臋cia z wykorzystaniem domowych 艣wiate艂 o s艂abych parametrach. Rzeczywisto艣膰 wygl膮da jednak zupe艂nie inaczej – ju偶 teraz o艣wietlenie sta艂e nie odbiega parametrami od b艂yskowego i umo偶liwia robienie pi臋knych zdj臋膰 o intensywnych kolorach. Obie strony barykady spotykaj膮 si臋 natomiast podczas specjalnych sesji realizowanych z jednym i drugim rodzajem 艣wiat艂a, daj膮c tym samym bajeczne efekty nie z tego 艣wiata:



Zdj臋cie autorstwa Julii Kuzmenco McKim



Ka偶dy rodzaj 艣wiat艂a ma swoje wady i zalety, a uniwersalne rozwi膮zanie jeszcze na t臋 chwil臋 nie powsta艂o (chocia偶 warto wspomnie膰, 偶e w sprzeda偶y s膮 ju偶 lampy LEDowe z funkcj膮 "b艂ysku" (krótkotrwa艂e zwi臋kszenie mocy) - takiemu rozwi膮zaniu najbli偶ej do idea艂u!). Wybór odpowiedniego zestawu o艣wietleniowego jest zale偶ny od preferencji, potrzeb i bud偶etu fotografa lub wideofilmowca, przy czym najwa偶niejsze s膮 zawsze dwie podstawowe kwestie: jaki rodzaj materia艂u zamierzamy nagra膰 lub fotografowa膰, oraz jakim bud偶etem dysponujemy. Dlatego zazwyczaj od tych pyta艅 zaczynamy rozmow臋 z Klientem, który zwraca si臋 do nas po porad臋.